راه حل در شناخت «قاعده بازی» است

چرا باید قاعده بازی را بدانیم؟

آیا تا به حال احساس کرده‌اید در یک بازی پیچیده شرکت دارید که قوانین آن را نمی‌دانید؟ وقتی صحبت از «حکومت اسلامی»، «مشروعیت» یا «نقش مردم در حکومت» می‌شود، آیا شما هم چنین تجربه‌ای داشته‌اید که شبهات و ابهامات ذهنتان را درگیر کند اما پاسخ‌های سطحی که معمولا داده می‌شود، برایتان قانع کننده نباشد؟
فهم رابطه دین و سیاست، از آن دست مسائلی نیست که بتوان با کلی گویی از کنارش گذشت. برای روشن شدن این ابهامات، نیاز به یک مسیر تحلیلی دقیق، مستدل و عمیق داریم که در آن، «مشروعیت» را از «مقبولیت» جدا کنیم و ببینیم هرکدام چه جایگاهی در نظام اسلامی دارند. این دقیقاً همان کاری است که درس «قاعده بازی» قرار است برای مخاطبانش انجام دهد.
مرکز آموزش مجازی دانشگاهیان، این درس را با تدریس حجت الاسلام قاسم شبان نیا، عضو هیئت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، منتشر کرده است. برای آشنایی بیشتر با این دوره، گفتگویی با هادی شهبازی، رئیس مرکز آموزش مجازی دانشگاهیان، داشته‌ایم که در ادامه می‌خوانید.
شهبازی در پاسخ به این سوال که چرا عنوان «قاعده بازی» برای این درس انتخاب شده است، ابراز داشت: بسیاری از ما در فضای سیاسی و اجتماعی امروز، احساس می‌کنیم قواعدی که دنیای سیاست بر اساس آن می‌چرخد را نمی‌دانیم و نمی‌شناسیم. اگر هم تا حدودی با آنها آشنایی داشته باشیم به قدری در فضای فکری، اجتماعی و مجازی با شبهات و تحلیل‌های سطحی مواجه هستیم که دچار شک و تردید می‌شویم. این درس، برای روشن کردن همین قواعد طراحی شده است.

به شما پیشنهاد می‌شود!
این دوره در شش جلسه طراحی شده و به مخاطب کمک می‌کند تا درک عمیقی از فلسفه سیاسی اسلام پیدا کند. از مبانی سیاست شروع کرده، به حکومت و ابعاد آن می‌رسد، ضرورت عقلی و شرعی تشکیل حکومت را بررسی می‌کند و در نهایت، جایگاه مردم و مشروعیت الهی را به دقت و با استدلال‌های محکم و قابل استناد تبیین میکند.
شهبازی با اشاره به مخاطبان این درس، خاطرنشان کرد: دانشجویان علوم سیاسی، الهیات و فلسفه، طلاب و دانشجویان حوزه‌های علمیه، فعالان اجتماعی و سیاسی و همچنین عموم علاقه‌مندان به شناخت عمیق‌تر رابطه دین و سیاست، گروه‌های هدف این دوره هستند. او تأکید دارد که فهم «قاعده بازی» برای هر کسی که دغدغه سرنوشت جامعه اسلامی را دارد، ضروری است.
رئیس مرکز آموزش مجازی دانشگاهیان در پاسخ به این پرسش که چه ویژگی‌هایی این درس را از سایر دوره‌های مشابه متمایز می‌کند، به چهار نکته کلیدی اشاره کرد: نخست، ترکیب هوشمندانه استدلال‌های عقلی، شواهد نقلی از آیات و روایات و سیره عملی انبیا و ائمه(ع) که به مخاطب کمک می‌کند تا درکی جامع و چندلایه از موضوع پیدا کند. دوم، پرداخت تخصصی به رایج‌ترین و دشوارترین شبهات روز حول محور حکومت اسلامی که در فضای مجازی و رسانه‌ها بسیار شنیده می‌شود. سوم، تفکیک دقیق و علمی واژگان کلیدی مانند «مشروعیت»، «حاکمیت» و «مقبولیت» که اغلب با هم اشتباه گرفته می‌شوند و چهارم، بررسی همزمان ابعاد فردی، اجتماعی و سیاسی دین و اثبات اینکه احکام اسلام، شمول کامل بر تمام شئون زندگی دارند.

شهبازی با اشاره به اینکه این دوره به دنبال ایجاد یک تحول اساسی در نگاه مخاطب است، اظهار داشت: کسی که این دوره را می‌گذراند، از کلیشه‌ها عبور می‌کند و به ریشه‌های مشروعیت و نقش واقعی مردم پی میبرد. 
وی افزود: مخاطب پس از این دوره، می‌تواند مفاهیم کلیدی «سیاست»، «حکومت» و «حاکمیت» را از دیدگاه لغوی و اصطلاحی به درستی تفکیک کند، استدلال‌های عقلی و نقلی قاطعی برای اثبات ضرورت تشکیل حکومت اسلامی را بیاموزد، اشکالات نظریه قرارداد اجتماعی را نقد کند، تفاوت‌های بنیادین میان مشروعیت در جامعه شناسی سکولار و مشروعیت درفلسفه سیاسی اسلام را تحلیل کند و در نهایت، جایگاه مردم را به عنوان عامل تحقق و استمرار حکومت به درستی تبیین کند.

اما پشت تریبون این دوره چه کسی ایستاده است؟ 

حجت الاسلام قاسم شبان نیا، عضو هیئت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، از اساتید برجسته و اثرگذار حوزه هستند که سالها در این عرصه تحقیق و تدریس داشته‌اند. مدرک دکتری علوم سیاسی ایشان در کنار تحصیلات حوزوی، نگاهی چند بعدی و عمیق به موضوع داده است. تسلط ایشان بر منابع دینی و همزمان آشنایی با نظریه‌های جدید علوم سیاسی و جامعه شناسی، باعث شده که بتوانند به بهترین شکل ممکن، مباحث را برای مخاطبان تبیین کنند. از فعالیت‌های علمی او میتوان به مقاله «تحلیل جایگاه مردم در حکومت اسلامی در اندیشه علامه مصباح یزدی» و «اصول حاکم بر حقوق شهروندی در اسلام» اشاره کرد که نشان دهنده نگاه پژوهشی و عمیق ایشان به این مباحث است.
شهبازی در پایان با اشاره به شرایط پیچیده سیاسی و اجتماعی فعلی، خاطرنشان کرد: در دنیایی که پر از شبهات و ابهامات است و هر روز با روایت‌های متناقض و تحلیل‌های سطحی مواجه می‌شویم، دسترسی به یک منبع معتبر و عمیق، یک ضرورت حیاتی است. این درس، یک مسیر تحلیلی برای مخاطب ترسیم می‌کند و به او کمک می‌کند تا با نگاهی باز و علمی، به بررسی موضوع بپردازد. آگاهی بخشی در حوزه فلسفه سیاسی اسلام، باعث می‌شود جامعه در مواجهه با تحولات، واکنش‌های آگاهانه‌تر و هوشمندانه‌تری داشته باشد.
درس «قاعده بازی» یک فرصت استثنایی برای همه کسانی است که به دنبال درک عمیق فلسفه سیاسی اسلام و پاسخ به شبهات رایج هستند. با تدریس حجت الاسلام قاسم شبان نیا، عضو هیئت علمی مؤسسه امام خمینی(ره)، این دوره به شما کمک میکند تا مفاهیم کلیدی سیاست و حکومت را از منظر اسلام بشناسید و جایگاه خود را به عنوان یک کنشگر آگاه در جامعه پیدا کنید.
برای ثبت نام و دریافت اطلاعات بیشتر، به وبسایت مرکز آموزش مجازی دانشگاهیان مراجعه کنید و صفحات رسمی این مرکز را در شبکه‌های اجتماعی دنبال نمایید.